ลูกหลานเจ้าพ่อหลวงหมื่นด้งนครบ้านแม่กระต๋อม สืบสานประเพณีวัฒนธรรมดำหัวเจ้าพ่อหลวงที่ศาลเจ้า พ่อเมืองด้ง

เมื่อวันที่ ๑๗ เมษายน พ.ศ.๒๕๖๘ ตั้งแต่เช้าจดเย็นนายสฤษดิ์ ชัยชนะ กำนัน ต.ป่าสัก นายจิตรกร เหล่าชัย ผญบ.หมู่๖ นางศรีอูน ติ๊บมา

ผญบ.หมู่๑ และพี่น้องชาวบ้านแม่กระต๋อม เป็นตัวแทนรดน้ำดำหัวเจ้าพ่อหลวงหมื่นด้งนคร ที่ศาลาSML บ้านแม่กระต๋อมหมู่๑ ตรงข้ามกับศาลเจ้าพ่อหรือโฮงปู่เจ้าเพื่อให้ลูกหลาน เหลน โหลน ได้นำดอกไม้ธูป เทียน น้ำส้มป่อย เข้ากราบไหว้ดำหัว ต่อเจ้าพ่อเนื่องในวันขึ้นปีใหม่ไทยล้านนา

การดำหัวเจ้าพ่อหมื่นด้งนั้น เป็นการเคารพ สักการะกตัญญูต่อ บรรพบุรุษ ความเชื่อ ความเลื่อมใส ความศรัทธา ของพี่น้องชาวบ้านแม่กระต๋อมทั้งสามหมู่ที่มีมานาน๖๐๐ กว่าปี แต่ไม่ได้เชิญมาประทับร่างทรง พึ่งจะมีมาเมื่อ ๕๐กว่าปีนี้เอง(ผู้สื่อข่าวยังเรียนหนังสืออยู่ ป.๒ พากันวิ่งไปดูบางคนว่าผีกะเข้าสิง หมอผี และอาจารย์ที่เก่งเวทมนต์ ไสยสาตร์ทำพิธีไล่ เฆี่ยนตีด้วยหางปลากระเบน เอาหม้อนึ่งครอบหัวเอามีดขุด ไม่ยอมออกแถมยังชี้หน้าด่าหมอผีจอมขมังเวทย์ที่มาไล่ทุกคนไปให้พ้นว่ากูคือเจ้าพ่อเมืองด้งของสผุเจ้า กูจะมาปกป้องรักษาพวกมีง ซึ่งเป็นลูกหลานกู(พูดภาษากะเหรี่ยงล้านนา) หมอผีจอมขมังเวทย์ ต้องก้มหน้าลงกราบขอขมา และมาขอดำหัวทุกปี เป็นการขอขมาลาโทษ

ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมาทางผู้เฒ่าผู้แก่หรือผู้นำจะขอให้ท่านองค์เทพหมื่นด้งได้ลงมาประทับร่างทรงให้ลูกหลานเหลนโหลนได้รดร้ำดำหัว ขอสูมาชาโทษในวันปีใหม่เมือง เป็นประเพณีมาทุกปี

ปกติของทุกปี ที่ผ่านมาจะทำพิธีที่บ้านม้าขี่หรือร่างประทับทรงเพราะเป็นหอที่ท่านลงมาได้ แต่ปีนี้ทางกำนันได้มีการเปลี่ยนแปลง ให้ร่างประทับลงทรงแล้วอัญเชิญมาที่ศาลาหมู่บ้าน เพราะใกล้ศาลเจ้าพ่อและกว้างขวางสะดวกในการทำพิธี

ถ้าคนไม่เชื่ออาจจะบอกว่างมงายหรือเล่นมายากลก็เป็นได้ แต่ถ้าคนที่รู้ประวัติระหว่างมาขี่หรือร่างประทับทรงลงเจ้าจะเชื่อสนิทเลยว่า เป็นเจ้าพ่อหมื่นด้งจริงๆ มีเหตุผลอะไรที่เชื่อว่าเป็นแบบนั้น

๑.ม้าขี่หรือร่างประทับทรงเป็นผู้หญิง เหล้าไม่กิน บุหรี่ไม่สูบ พูดภาษากะเหรี่ยงไม่ได้ แต่พอร่างถูกประทับทรงแล้ว พูดภาษากะเหรี่ยงได้คล่องแคล่ว สูบบุหรี่ขึ้โยมวลต่อมวล ดื่มเหล้าขาวจนเมา จะจ๊อย ซอ พอองค์เทพออกจากร่างทรง ม้าขี่ไม่เป็นอะไร ปกติทุกอย่างเหมือนที่ไม่ได้ประทับทรง(แปลก)

๒.ปกติที่ศาลเจ้าพ่อเมืองด้ง จะห้ามผู้หญิงขึ้นไปเพราะถือว่าลบหลู่เจ้าพ่อ จะมีเหตุเกิดอาเพศ

(ภาษาท้องถิ่นว่าขึดบ้านขึดเมือง)จะเกิดลมฟ้าลมฝนขึ้นทันที(คนแก่สมัยก่อนเล่าให้ฟังเมื่อผู้สื่อข่าวยังเด็ก๑๐ขวบ) ชาวบ้านจะอยู่ไม่เป็นสุข พอร่างทรงถูกประทับเป็นอีกคนหนึ่ง สามารถขึ้นหอได้(โฮง,บ้านปู่เจ้า)ไม่เป็นอะไร ถ้าไม่ใช่องค์เทพเจ้าพ่อเมืองด้งมาประทับร่างทรง จะให้เชื่อว่าอย่างไร และไม่มีใครห้ามให้ร่างทรงขึ้นหอขึ้นโฮงได้เพราะเชื่อว่านี่คือเจ้าพ่อหลวงหมื่นด้ง ลงมาเล่นมาโปรดลูกหลาน ลงมาปีละครั้ง เท่านั้น

นี่คือหลักการและเหตุผลที่พี่น้องชาวตำบลสรอย ตำบลป่าสักเชื่อจนสนิทใจว่า เจ้าพ่อหลวงหมื่นด้งหรือเจ้าพ่อเมืองด้ง มีอยู่จริงและยังอยู่คุ้มครองปกป้องรักษาบ้านเมืองสรอย จริง

ซึ่งท่านได้สละชีพต่อพระเจ้าแผ่นดินล้านนา เมื่อเกือบ ๖๐๐ ปี และได้จุติเป็นองค์เทพ มาปกป้องรักษาบ้านเมืองของท่านที่สร้างไว้

แม้นว่าในยุคปัจจุบัน เป็นยุคของคนรุ่นใหม่ใช้เทคโนโลยี่ ทันสมัย แต่ความเชื่อเคารพนับถือผี ของท้องที่ ท้องถิ่น นั้นยังมีอยู่ในใจตั้งแต่โบราณกาลยังไม่เาื่อมคลายลง ฝังแน่นมานาน ไม่สามารถลบหลู่ ยกเลิกห้ามได้เพราะเป็นความเชื่อสิทธิส่วนบุคคล จนกลายเป็นประเพณีที่ยึดถือ สืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่นหลายชั่วอายุคนแล้ว ที่ศาลเจ้าพ่อเมืองด้งย้านแม่กระต๋อม ตำบลป่าสัก(สรอย) อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ ทีมีประวัติมายาวนาน(มีในหนังสือตำนานประวัติศาสตร์ล้านนา และลิลิตยวนพ่าย เจ้าป้อเมืองด้งผู้สร้างเมืองด้ง เมืองสระลอย(สรอย)